Sofraya geldiği anda kokusuyla iştah kabartan, nar gibi kızarmış soğan dolmasına kim hayır diyebilir? Karamelize lezzetini geleneksel dolmanın doyuruculuğuyla buluşturan tarif, Türk mutfağının en sevilen tariflerinden. Hani şu dizilerde tencerelerden çalınan, lezzeti senaryolara bile konu olan geleneksel dolmalarımızdan… Özellikle evde iç arttığında ama doldurulacak biber, patlıcan kalmadığında bir kurtarıcı. Elbette bu özel yemeği dolma tenceresini çeşitlendirmek için yapabileceğiniz gibi tek başına da pişirebilirsiniz. Sizi tarifin adeta ustası yapacak özel ipuçlarını ve pratik önerileri bir araya getirdik. Önlüğünüzü taktıysanız, kollarınızı sıvadıysanız haydi mutfağa.
- Porsiyon: 4-6 kişilik
- Hazırlık: 15 Dakika
- Pişirme: 1 Saat
- Uyarı: Geleneksel tarif etlidir, zeytinyağlı da hazırlanabilir.
Soğan Dolması Tarifi İçin Malzemeler
- 6 adet büyük boy, sarı kuru soğan
- 1 su bardağı baldo pirinç
- 200 gram orta yağlı dana kıyma
- 2 tatlı kaşığı nar ekşisi
- 1 adet küçük boy kuru soğan
- 1 yemek kaşığı domates salçası
- 1 tatlı kaşığı biber salçası
- Yarım çay bardağı sızma zeytinyağı
- 2 diş sarımsak
- Çeyrek demet maydanoz
- 1 çay kaşığı toz kırmızı biber
- 1 yemek kaşığı kuru nane
- 1 çay kaşığı tuz
- Yarım çay kaşığı karabiber
- Yarım çay kaşığı kimyon
- Yarım çay kaşığı yenibahar
Üzeri için;
- 50 gram tereyağı
Sosu için;
- 1 yemek kaşığı domates salçası
- 2 yemek kaşığı top sumak
- 1 çay kaşığı tuz
- 2 su bardağı sıcak su
Haşlama suyu:
- 1 litre su
- 1 yemek kaşığı sirke
- Bir tutam tuz
Soğan Dolması Tarifi Nasıl Yapılır?
Fırından çıktığı gibi kokusu bütün evi saracak soğan dolması tarifimizi mutlaka deneyin:
- Soğanların baş ve kök bölümlerini kesin. Ardından soğanı tam bölmeden boydan boya bir kesik atın. Kesik küçük yapraklara kadar ulaşacak derinlikte olmalı. Bu kesim haşlama sırasında yaprakların doldurulmak üzere açılmasının sırrı.
- Bir tencereye 1 litre kadar su, biraz tuz ve sirke ekleyin. Bu karışım soğanların diriliğini tam kaybetmeden haşlanmasını sağlar.
- Soğanları bütün halinde suya atıp 10-15 dakika kadar haşlayın. Soğanları süzgeçle alın ve soğumaya bırakın.
- Bu sırada iç harcı yapabiliriz. Yıkadığınız pirinçleri, nar ekşisi, kıyma, soğan rendesi, baharatlar ile karıştırın. Tüm malzemeler çiğ olmalı.
- Soğuyan soğanları yapraklarına ayırıp eğer çıkıyorsa yaprakların zarını alın. Bu tarifin olmazsa olmazı, eğer zar üzerinde kalırsa dolma çiğnerken ağızda erimez.
- Her soğan yaprağının içine baştan başa iç doldurup (Ortalama 1 tatlı kaşığı) rulo gibi sarın. Tüm yaprakları aynı şekilde sarmanız kafi. En içteki cücük kısmını iç harca doğrayıp israfı önlemek mümkün.
- Derin bir tencereye dolmaları dizin.
- 2 su bardağı sıcak suyun içine sumak toplarını ekleyip 10 dakika bekleyin ve süzün. Renginin pembeleşmesi normal, o pembe renk dolmalara geleneksel ekşiliğini verecek. Suyun içine salça ve tuzu ekleyin.
- Sosu dolma üzerine gezdirip kapağı kapatıp 20 dakika kısık ateşte pişirin.
- Kaynadığında üzerine tereyağını ekleyip 180 derece fırında 30 dakika fırınlayın. Üzeri kızarınca afiyetle tüketebilirsiniz.
Adım Adım Özet Tarif:
- Hazırlık: Soğanlara boydan tek bir kesik atıp yumuşayana kadar haşlayın.
- İç Harç: Kıyma, pirinç, nar ekşisi ve baharatları karıştırarak çiğ bir harç hazırlayın.
- Sarma: Haşlanan soğanların zarlarını temizleyin, harçla doldurup rulo yapın.
- Pişirme: Sumaklı sos ile tencerede kısık ateşte 20 dakika pişirin.
- Son Dokunuş: Tereyağı ekleyip 180°C fırında üzeri kızarana kadar (yaklaşık 30 dk) fırınlayın.
Soğan Dolmasının Püf Noktaları Nelerdir?
Her soğanla dolma olmaz, için doğru ve kaliteli malzemelerden yapılması gerekir. Geleneksel tarifi en iyi şekilde yapmak için malzeme seçiminden itibaren ipuçlarına dikkat edin:
- Yumurta formundaki, uzun, kebaplık sarı soğanlardan dolma olur. Diğer renk ve şekildeki soğanları dolma için kullanmak doğru değil. Bahsettiğimiz soğan türünde yaprakların esnekliği, rengini koruması onu dolma için ideal hale getirmiştir. Yuvarlak soğanlarla yapsanız dahi aynı lezzeti ve formu yakalamanız oldukça zor. Dağılmayan soğan dolması istiyorsanız doğru soğanı almayı ihmal etmeyin.
- Eğer baldo pirinç yoksa osmancık pirincini de tercih edebilirsiniz. Ancak kırık pirinç gibi nişastası bol türlerde sonuç lapa olabilir.
- Kıyma alırken dana döşten orta yağlı olmasını rica edin.
- Fırında soğan dolması pişirirken kap değiştirmek soğanları dağıtabilir. Buna karşı dolmaları fırına da girebilen bir tencerede pişirmeye başlayın.
- Soğan dolması tarifine özel bir dokunuş katmak isterseniz fırınlarken üzerine tereyağı koymayabilirsiniz. Onun yerine biraz nar ekşisi dökerek karamelize etmeyi deneyebilirsiniz. Piştikten sonra dolmaların üzerine sumaklı ve naneli tereyağı kızdırıp dökebilirsiniz.
Soğan Dolması Pişirme Önerileri Nelerdir?
Geleneksel lezzetin özelliği en üsttekilerden en alttakilere kadar tüm dolmaların aynı derecede pişmiş, aynı lezzette olmasıdır. Peki bu homojen lezzete ulaşmak için nelere dikkat etmek gerekir? Kıymalı soğan dolması tarifinin pişirme önerileri:
- En alta en dıştaki kalın yaprakları sarıp dizmeyi deneyin. Böylece daha uzun süre pişmesi gereken bu yaprakların daha yüksek ısıda, altta pişmesini sağlayabilirsiniz.
- Aynı zeytinyağlı biber dolması tarifi yaparken önerdiğimiz gibi tencerenin üstüne bir tabak modellerini yerleştirin. Bu hafif ağırlık dolmaların dağılmasını engellemeye yetecektir.
- Ocakta soğan dolması yapımı sırasında kısık ateşten vazgeçmeyin. Her zaman ocak en düşük derecede olsun. Lezzetin ağır ağır işlemesi için en önemli tüyo bu.
- Eğer fırınınız yoksa sadece ocak kullanarak da yemeği yapabilirsiniz. Ancak fırının lezzeti bir başka. Fırınlama işlemi soğanlara eşsiz bir karamelize tat katar.
Soğan Dolması Çeşitleri Nelerdir?
Harcın içeriğine göre farklı soğan dolması çeşitlerine rastlayabilirsiniz. İlk akla gelenler arasında Gaziantep ve Mardin usulü soğan dolması var. Bizim tarifimiz her iki yörenin mutfağından esintileri bir araya getirdi. Ancak siz bu çeşitlerin küçük farklarını öğrenmek isterseniz kıymalı ve zeytinyağlı versiyonların da detayları ile sizlere açıklıyoruz.
Antep Usulü Soğan Dolması Tarifi
Nar ekşisinin, kuru nane, pul biber ve sarımsak ile başrolleri paylaştığı Antep usulü soğan dolması, kendi sosuyla tabaklara gelir. Eğer bir restoranda önünüze dışı karamelize olmuş, koyu renkli, bol nane ve sarımsaklı bir yemek gelirse onun Antep yöresinin tarifi ile yapıldığını anlayabilirsiniz.
Mardin Usulü Soğan Dolması Tarifi
Mardin usulü dolmada ise genellikle içe pirincin yanına yörenin meşhur bulguru da eklenir. Yenibahar, kişniş, sumak ve kimyonun ağırlıklı olduğu içte kuyruk yağı da yer alır. Ayrıca birçok Mardinli, kıyma yerine iç harçta tuzlu et kullanır. Tarifimizdeki gibi çiğ iç yerine kavrulmuş et ile harç hazırlanır.
Kıymalı Soğan Dolması Tarifi
Soğan dolması kıymalı tarifi çoğunlukla sofraya süzme yoğurtla beraber gelir. Servis tabağı modellerinde içindeki yoğurdun üzerine sostan azıcık gezdirilerek yatak hazırlanır. Üzerine eklenen dolmaların en üstüne biraz yeşillik serpiştirmek tabağa renk katar. Kişniş veya maydanoz ile sunmak adettendir. Sofrada rustik hava yakalamak için toprak veya seramik servis tabağı modelleri kullanabilirsiniz.
Zeytinyağlı Soğan Dolması Tarifi
Etsiz soğan dolması olur mu? Bu lezzetten vejetaryen ve veganların mahrum kaldığını düşünmeyin. Salçalı ve zeytinyağlı soğan dolması tarifi yapmayı deneyebilirsiniz. Burada dikkat etmeniz gereken kuru dolma yapar gibi bol salçalı, ekşili, baharatlı ve yağlı iç hazırlamak olmalı. Böylece kıymasız soğan dolmasından geleneksel lezzete en yakın tadı alabilirsiniz.
Soğan Dolması Hangi Yöreye Aittir?
Saray mutfağından günümüze kalan soğan dolması nasıl yapılır artık biliyorsunuz, peki bu lezzet hangi yöreye ait? Mutfak kültürümüzün bu özgün lezzeti Güneydoğu Mutfağı’nın bir parçası. Özellikle Gaziantep ve Mardin bu yemeğin başkentleri. Ege’de zeytinyağlısı yapılan bu lezzetin en bilinen versiyonu ise etli olandır.
Soğan Dolması Kaç Kaloridir?
Kıymalı 1 porsiyon ortalama 250 – 300 kcal kalori içerir. Zeytinyağlı porsiyon ise 300 ile 350 kcal arasında kalori sunar.
Yapımı, sarımı ve pişirmesi sabır işi olan soğan dolması nasıl olur görmek için hemen mutfağa geçerek bir deneme yapabilirsiniz. Pişirme, hazırlık ve servis süreçlerinde sizlere yardımcı olacak çeşit çeşit ürün için Grace Brands koleksiyonunu inceleyin. Grace Brands’te bıçaktan melamin tabak modellerine, tencerelerden fırın kaplarına aradığınız her şeyi bulabilirsiniz!
